Leesmotivatie als motor van leren: verdieping voor IB’ers en KC’ers
Met de start van de Nationale Voorleesdagen staat voorlezen weer volop in de schijnwerpers. In scholen door het hele land worden deze week boeken voorgelezen en wordt leesplezier zichtbaar gemaakt. Een waardevol moment, dat herinnert aan de kracht van taal, verbeelding en ontmoeting rond een boek. Tegelijkertijd roept deze periode een herkenbare vraag op: wat gebeurt er ná deze dagen? Hoe zorgen we dat de aandacht voor lezen niet tijdelijk is, maar ook de leesmotivatie vergroot?
Lezen als motor van leren
Onderzoek laat zien dat leesvaardigheid en leesmotivatie sterk met elkaar samenhangen. Leerlingen die graag lezen, lezen vaker. Wie vaker leest, ontwikkelt betere leesvaardigheden. En betere leesvaardigheden versterken op hun beurt de motivatie om te blijven lezen. Die samenhang maakt leesmotivatie tot een cruciale factor in het onderwijs.
De urgentie is groot. Internationale onderzoeken zoals PISA en PIRLS laten zien dat zowel de leesvaardigheid als het leesplezier van Nederlandse leerlingen de afgelopen jaren zijn gedaald. Dat is zorgelijk, omdat lezen veel verder reikt dan het taaldomein alleen. Een groot deel van het schoolcurriculum vraagt om begrip van geschreven taal, net als het dagelijks functioneren in de maatschappij. Lezen draagt bovendien bij aan woordenschat, concentratie, kennisopbouw en het vermogen om je in een ander te verplaatsen.
Juist daarom is het belangrijk om leesbevordering niet te zien als een los project of een eenmalige actie, maar als een structureel onderdeel van goed onderwijs.
Van aandacht naar aanpak
De Nationale Voorleesdagen vormen een krachtig startpunt. Ze laten zien hoe belangrijk voorlezen is en hoe groot de impact kan zijn van gedeelde leeservaringen. Maar duurzame leesmotivatie vraagt meer. Denk bijvoorbeeld aan een leesklimaat waarin leerlingen zich autonoom voelen in hun keuzes, succeservaringen opdoen en zich verbonden weten met anderen rond lezen.
Dat betekent onder andere: dagelijks voorlezen, praten over boeken, werken met rijke teksten, ruimte bieden voor verschillende genres en interesses, en aandacht hebben voor de leesomgeving in de klas en de school. Ook het voorbeeldgedrag van leerkrachten speelt hierin een belangrijke rol: samen lezen, zichtbaar leesplezier tonen en gesprekken voeren over wat een boek met je doet.
De rol van IB’er en KC’er
Voor intern begeleiders en kwaliteitscoördinatoren ligt hier een duidelijke rol. Leesbevordering lukt zelden ‘erbij’. Het vraagt om regie, samenhang en afstemming binnen het team. Dit bereik je vooral door als schoolteam een visie te ontwikkelen, keuzes te onderbouwen en collega’s te ondersteunen bij het vormgeven van een gezamenlijke aanpak.
Het gesprek over leesmotivatie raakt aan meerdere lagen: onderwijsinhoud, didactiek, schoolcultuur en samenwerking met ouders en externe partners zoals de bibliotheek. Juist daarom is het waardevol om dit gesprek te voeren op basis van zowel theorie als praktijkervaring.
TIB-dossier Leesmotivatie: nu kosteloos te lezen
Het TIB-dossier Leesmotivatie verbinden lees-experts Leontine le Blanc, Jildau Visser en Kristin Bierman wetenschappelijke inzichten over leesmotivatie aan concrete praktijkvoorbeelden uit de school. Ze laten zien hoe leesmotivatie en leesvaardigheid elkaar beïnvloeden, welke keuzes scholen maken in hun aanpak en hoe IB’ers en KC’ers hierin een sturende rol kunnen vervullen.
Het dossier biedt geen kant-en-klaar stappenplan, maar wel heldere duiding, herkenning en aanknopingspunten om het gesprek over lezen te verdiepen en te vertalen naar de eigen schoolcontext. Daarmee vormt het een inhoudelijke verdieping bij het moment dat de Nationale Voorleesdagen creëren.
In het teken van de Nationale Voorleesdagen, stellen we dit dossier kosteloos beschikbaar voor onderwijsprofessionals. Door eenvoudig een account aan te maken, kun je het volledige dossier direct lezen door de .pdf te downloaden, onderaan deze pagina.
Wat is een TIB-dossier?
Een TIB-dossier is een verdiepend magazine dat 5x per jaar verschijnt naast TIB (Tijdschrift Intern Begeleiden) Waar TIB het actuele vakblad is voor intern begeleiders en kwaliteitscoördinatoren, bieden TIB-dossiers ruimte voor verdieping rond één specifiek thema. Elk dossier gaat dieper in op theorie, onderzoek en praktijk en is bedoeld om professionals te ondersteunen bij complexe vraagstukken in hun werk.
Verdieping die doorwerkt
De inhoud van het TIB-dossier Leesmotivatie verscheen in maart 2025, maar de thematiek is onverminderd actueel. Juist nu, tijdens en na de Nationale Voorleesdagen, biedt dit dossier verdieping bij het gesprek dat in scholen wordt gevoerd. Van voorleesmoment naar leesmotivatie – en van aandacht naar een aanpak die blijvend verschil maakt. Wil jij geïnspireerd blijven in jouw rol als IB/KC'er?
Met een abonnement op TIB krijg je actuele kennis en informatie, direct op de mat na verschijning. Ontdek meer over het abonnement en de voordelen via de website van TIB.
Download