Het Nationaal Kleutercongres 2027

Het Nederlands onderwijs heeft geen sterke traditie als het aankomt op educatief partnerschap met ouders. En dat is een gemiste kans, zeker wanneer de afstand tussen de thuiscultuur en de cultuur op school groot is. Kinderen hebben dan meer moeite om te begrijpen wat er gebeurt in de klas en waar de gesprekken over gaan. Ze voelen zich niet zomaar veilig, en ervaren meer stress, wat de ontwikkeling in de weg staat.

Ouders zijn hun grote voorbeeld. Wanneer de ouder zich welkom voelt in de klas, gehoord en gezien door de leerkracht, dan voelt een kind dat. Bovendien heeft de ouder belangrijke informatie over hoe het kind thuis functioneert en wat het kind thuis allemaal doet en meemaakt. Iedere kleuter brengt een koffer vol ervaringen mee. En wat werkt er beter dan die ervaringen te benutten in je klas?   

In deze lezing bespreekt Annerieke het belang van warme relaties met ouders, juist als je elkaar niet vanzelf herkent en begrijpt.

Om op school je te kunnen ontwikkelen hebben kinderen voorwaarden nodig. Als deze niet ontwikkeld zijn, dan belemmert dit een kind in zijn functioneren in de klas, en heeft dit veel gevolgen ook voor de leerkrachten.

Te denken is aan genoeg rust en slaap, een goede conditie, zelfstandigheid, zindelijkheid, goede sensomotorische ontwikkeling, buitenspelen, etc.

In deze lezing gaan we kijken naar deze voorwaarden, hoe je deze helpt ontwikkelen, waarom het een kind blokkeert in zijn ontwikkeling en hoe je dit kunt communiceren met de ouders.

In een College Tour-setting gaat Kobi Wanningen in gesprek met Eva Dierickx, kleuterleerkracht, onderzoeker en coauteur van Kleuterleerkracht 2.0. Hoe ziet het vak eruit in 2027? Wat vraagt deze tijd van jou als leerkracht, en wat hebben kleuters nodig om te groeien? Een open en eerlijk gesprek over het jonge kind, de klas en alles wat daarbij komt kijken.

Spel en met name doen-alsof spel, is dé plek waar jonge kinderen hun kennis en ervaringen tot leven kunnen brengen. Maar dat gaat niet altijd vanzelf. En rijk, verdiepend doen-alsof al helemaal niet. Juist daarom doet jouw rol als leerkracht of pedagogisch professional ertoe.

Maar hoe vaak kom jij écht toe aan observeren en doelbewust meespelen in de themahoek? In deze actieve workshop ontdek je aan de hand van een aantal krachtige inzichten hoe je van doen alsof-spel, en spelbegeleiding bewust prioriteit maakt.

Je leert zien waar verschillende kinderen staan in hun spelontwikkeling, welke kansen er liggen en hoe je daar gedifferentieerd op inspeelt. We verbinden spel aan een kennisrijk thema waarin je als leerkracht kinderen begeleid in het toepassen van kennis in het spel. Hoe oefen je vanuit het meespelen invloed uit op het spel en til je het spel op een hoger plan? En wanneer stap je in of juist uit de cirkel van het spel?

Je gaat aan de slag met herkenbare praktijkvoorbeelden en filmmateriaal en gaat naar huis met krachtige inzichten rond je spelpraktijk die je ‘morgen’ al kunt inzetten.

Kinderen zijn niet de passanten in onze organisatie, wij zijn de passanten in hun leven. Ze reizen een poosje met ons mee en daarin proberen we het zo goed mogelijk te doen. Toch? Maar hoe goed kennen we onze kinderen eigenlijk?

Hoeveel weten we van hun belevings- en leefwereld? En lukt het ons om ons daarbij aan te sluiten? In een herkenbaar, optimistisch verhaal vol praktijkvoorbeelden laat Wilma je nadenken over hoe jij in je praktijk staat, met je kinderen en hun families. Wat zie je eigenlijk als je naar ze kijkt? Lukt het je hun ontwikkeling te zien en te waarderen en verschillende leefwerelden bij elkaar te brengen?

Kinderen komen de peuter- en kleutergroep binnen met verschillende ervaringen, kennis en taalvaardigheid. Wat zij van huis uit meekrijgen, kunnen we als onderwijsprofessionals niet veranderen. We hebben wél invloed op wat kinderen op school meekrijgen. Juist in deze jaren wordt een belangrijke basis gelegd voor hun verdere ontwikkeling en leren.

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat ieder kind, ongeacht zijn of haar achtergrond, optimale ontwikkelkansen krijgt? Wat vraagt dit van goed onderwijs aan jonge kinderen?

Centraal staat hoe kennis over de ontwikkeling en het leren van jonge kinderen helpt om bewuste keuzes te maken in het dagelijks handelen en het onderwijsaanbod. Vanuit wetenschappelijke inzichten en herkenbare voorbeelden uit de praktijk verkennen we wat leerkrachten, KC’ers en schoolleiders vanuit hun eigen rol kunnen doen om de kansen van jonge kinderen te vergroten.

Een lezing vol herkenning, nieuwe inzichten en praktische inspiratie voor iedereen die vanuit zijn eigen rol het verschil wil maken voor jonge kinderen.

Wat leren kleuters tijdens een spelles? En wat kun je als leerkracht observeren? In deze actieve workshop ervaar je een complete spelles en ontdek je welke ontwikkelkansen schuilgaan in zang- en tikspelen.

Terwijl je speelt, observeren en reflecteren we op de opbouw van de les en het gedrag van kinderen. Je krijgt inzicht in doelen als taalontwikkeling, zelfregulatie en participatie, én praktische handvatten voor je eigen onderwijspraktijk.

Hoe bied je rekendoelen aan op een manier die kinderen uitnodigt om te handelen, ontdekken en onderzoeken? Tijdens deze lezing maak je kennis met reken-onderzoekstafels en open materialen. Je ontdekt hoe je rekendoelen op een andere manier kunt aanbieden dan met de bekende ontwikkelingsmaterialen. Daarbij worden materialen ingezet die je misschien niet direct zelf zou bedenken of met elkaar zou combineren.

Aan de hand van praktische voorbeelden laten we zien hoe je kinderen actief aan het denken en handelen zet. De aanpak is inspirerend, direct toepasbaar en goed onderbouwd. Zo ontdek je nieuwe mogelijkheden om rekendoelen binnen een complete leerlijn betekenisvol aan te bieden. Deze bijdrage is gericht op professionals die werken met kinderen in groep 1 tot en met 3.

Eigenaarschap staat centraal. Van kinderen, onderwijzers en militairen met eigenaarschap mag ook verantwoordelijkheid worden verwacht. Het draait om samenwerken en samen doelen bereiken. Wat is jouw rol daarin?

Als je samenwerking en professionaliteit vraagt, hoort daar zichtbaar gedrag bij. Die norm begint bij jezelf als onderwijzer, directeur of leidinggevende. Vorming is overal en altijd aanwezig. Wil je ervaren hoe je reageert wanneer je afwijkt van de norm en hoe practice what you preach werkt? Dan is deze sessie voor jou.

Hoe zet je de ramen naar de wereld verder open voor jonge kinderen? Ieder kind verdient de kans om de wereld te ontdekken, nieuwe kennis op te doen én taal te ervaren die uitnodigt tot spelen en handelen.

In deze workshop ontdek je hoe je betekenisvolle, speelbare en kennisrijke thema's ontwerpt. Thema's die kinderen nieuwsgierig maken en tegelijkertijd aansluiten bij de doelen voor wereldoriëntatie.Een avontuurlijk verhaal vormt daarbij het vertrekpunt.

Je ontdekt hoe je kinderen kunt uitnodigen om in beweging te komen, te handelen en samen steeds dieper in een verhaal en spelwereld te duiken. Zo ontstaat complex rollenspel waarin kinderen niet alleen spelen, maar ook volop nieuwe taal gebruiken en betekenis geven aan wat zij ontdekken.

Je krijgt concrete handvatten en inspiratie om zelf rijke thema's te ontwerpen waarin kennis, spel, taal en ontwikkeling op een vanzelfsprekende manier samenkomen. Een workshop voor iedereen die jonge kinderen wil uitnodigen om de wereld te ontdekken, te beleven én erover te vertellen.

Spelen is een basisbehoefte en van grote betekenis voor het welbevinden en geluk van ieder kind. Kinderen spelen omdat het leuk is, én het helpt hen veerkracht ontwikkelen, de wereld ontdekken, mogelijkheden uitproberen en zichzelf leren kennen.

Alle kinderen spelen, en ook volwassenen kennen de kracht van spel. Om het spelende kind werkelijk te begrijpen, is het daarom belangrijk om het spelende kind in jezelf (opnieuw) te ontdekken. Vanuit een speelse, open en nieuwsgierige houding kun je beter kijken naar wat een kind nodig heeft om tot spelen te komen. Want spelen gaat niet voor ieder kind vanzelf.

Soms ziet het spel er anders uit dan je verwacht en vraagt het om extra aandacht en afstemming. In deze lezing ontdek je waarom kinderen vrij laten spelen, of spel inzetten als middel om te leren, niet altijd voldoende is. Wanneer spel zelf het doel wordt, ontstaat ruimte voor ontwikkeling, plezier en welbevinden. Spel als doel: dát is de motor!

Deze lezing neemt je mee in de fascinerende wereld van prikkelverwerking bij kleuters. We verkennen hoe de hersenen zintuiglijke informatie ontvangen, filteren en verwerken, en waarom sommige kinderen snel over- of onderprikkeld raken.We kijken naar signalen van overprikkeling in de kleutergroep en bespreken hoe je als leerkracht een veilige, voorspelbare en prikkelbewuste leeromgeving creëert.

Je krijgt praktische strategieën aangereikt, zoals bewegingsactiviteiten en het inzetten van sensorische materialen, en concrete ideeën voor activiteiten die de prikkelverwerking ondersteunen en stimuleren. Na deze lezing begrijp je beter wat kleuters nodig hebben op het gebied van prikkelverwerking en heb je direct toepasbare handvatten om het welbevinden, de zelfregulatie en de ontwikkeling in je kleutergroep verder te versterken.

Wat leren kleuters tijdens het bouwen? En wat kun je als leerkracht observeren? In deze workshop ontdek je hoe het bouwen van kleuters zich ontwikkelt: van het verkennen en gebruiken van materialen tot steeds complexere en betekenisvolle bouwwerken.

Aan de hand van herkenbare voorbeelden kijken we naar wat kinderen tijdens het bouwen laten zien en hoe hun bouwspel zich ontwikkelt. Je krijgt inzicht in de ontwikkeling van het bouwen én praktische handvatten om kinderen verder te helpen en het bouwen in jouw groep te verrijken en verdiepen.

Wat gebeurt er als materiaal niet voorschrijft wat een kind ermee moet doen? Als er ruimte ontstaat om zelf te onderzoeken, combineren, ordenen, bouwen, veranderen en opnieuw te beginnen?

In deze interactieve workshop maak je kennis met materiaalgericht spel en ontdek je welke ontwikkelkansen materialen kunnen bieden aan verschillende kinderen. Want niet ieder kind speelt, ontdekt of leert op dezelfde manier. Juist open materialen en loose parts bieden ruimte voor eigen initiatief, nieuwsgierigheid en verschillende manieren van spelen. We blijven niet alleen praten over spel: je gaat vooral zelf aan de slag.

Aan de hand van verschillende materialen ervaar je wat materiaal met jóu doet en kijken we samen naar wat dit kan betekenen voor het spel en de ontwikkeling van jonge kinderen. Wat zie je gebeuren? Welke kansen biedt het materiaal? En wat vraagt dat van jou als professional? Wanneer voeg je iets toe en wanneer geef je juist ruimte?

Een blik op materiaalgericht spel die je uitnodigt om anders te kijken. Je vertrekt met nieuwe inzichten, inspiratie en vooral zin om in je eigen groep te gaan ontdekken welke kansen er voor ieder kind voor het oprapen liggen wanneer je goede materialen inzet. Kom ervaren, spelen en ontdekken. Want spelen leer je niet alleen door erover te praten, maar vooral door het te doen!

In deze lezing ontdek je hoe interactief voorlezen en het doelgericht inzetten van prentenboeken krachtige middelen zijn om de taalontwikkeling van meertalige kleuters te stimuleren. Op basis van wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden bespreken we hoe woordenschat, begrijpend luisteren, mondelinge taalvaardigheid en leesmotivatie versterkt kunnen worden.

Daarnaast krijg je praktische handvatten om meertaligheid als kracht te benutten en hoge verwachtingen te combineren met passende ondersteuning. Deze sessie inspireert leerkrachten om alle kleuters toegang te geven tot rijke taal en verhalen.

Deze workshop is praktisch, voorziet je van inspiratie waar je meteen de volgende dag het verschil mee kunt maken bij jou in de klas. We gaan aan de slag met letteren (werken met letters maar zonder te schrijven), grafomotoriek (sporen en patronen maken) en grafocognitie (het werken met vormgevingseisen). Hoe maak je meters in voorbereiding op het leren schrijven vanuit papier en pentaken. Klein kleuren hoe en wat.  Welke materialen heb jij in de kast staan om mee te schrijven en met welke materialen zou je de kast nog kunnen aanvullen? Na de workshop ben je blij en enthousiast en kun je niet wachten om de opgedane inspiratie in jouw klas te kunnen toepassen.

Sterk kleuteronderwijs vraagt krachtig leiderschap. Maar hoe ziet krachtig leiderschap aan de onderbouw er dan uit? In de praktijk zien we dat richting geven aan een onderbouwteam specifieke kennis vraagt over de ontwikkeling en het leren van jonge kinderen. 

Deze deelsessie gaat in op de cruciale vragen, die je moet stellen om goed onderwijs voor het jonge kind vorm te kunnen geven. De kern bestaat uit 7 kwaliteitsvragen, voortvloeiend uit de kwaliteitseisen van de onderwijsinspectie. Deze kwaliteitsvragen helpen, niet alleen om de onderwijspraktijk vorm te geven, maar ook om op basis van jullie visie keuzes te maken. 

In deze sessie krijg je de 7 kwaliteitsvragen in handen, waarmee je als kwaliteitscoördinator, bouwcoördinator of directie een professionele dialoog kan voeren met het onderbouwteam. 

Hiermee bieden we praktisch e handvatten om de kwaliteit van het onderwijs aan het jonge kind te versterken. 

Want wanneer je kiest voor richting geven aan de onderbouw, zet je in op een duurzame ontwikkeling in de school vanuit een stevig fundament. Op los zand, is het immers lastig bouwen

Erbij horen en gezien worden voor alles wat je bent, ook wel culturele inclusie genoemd, is ontzettend belangrijk voor het welbevinden van kinderen. Maar in de praktijk blijkt vaak dat het niet voor elk kind even makkelijk is om dat te bereiken.

Werk maken van kansengelijkheid betekent dat we erkennen dat we voor sommige kinderen een stapje extra moeten zetten om een veilige en herkenbare speelleeromgeving te creëren. In deze lezing staan we stil bij wat culturele inclusie betekent volgens jonge kinderen zelf.

Wat zien zij zelf als belangrijke onderdelen van hun identiteit? En wat voor een competenties heb jij als leerkracht nodig om hun optimaal te ondersteunen? Je gaat naar huis met boordevol inspiratie over hoe je al met kleine aanpassingen in je klaslokaal en werkwijze een groot verschil kan maken.

Weerbaarheid begint al bij de allerkleinsten. In deze interactieve workshop neemt Marc je mee in de wereld van Rots & Water: een bewegingsgerichte methode die kleuters helpt hun grenzen te voelen, hun eigen kracht te ontdekken en samen te werken.

Na een korte theoretische introductie ga je zelf aan de slag met een opbouwende reeks oefeningen, dezelfde die Marc wekelijks met zijn kleuters doet. Van stevig staan op sterke voeten tot samen een grens verleggen, en natuurlijk de knallende afsluiter die bij Rots & Water niet mag ontbreken.

Tussendoor deelt Marc de theorie achter elke oefening: waarom werkt dit, en wat merk je terug in de klas? Je ervaart zelf hoe eenvoudige oefeningen bijdragen aan zelfvertrouwen, grenzen aangeven en durven "nee” zeggen, vaardigheden die kleuters een leven lang helpen. Kom in beweging en voel zelf wat weerbaarheid met kleuters kan betekenen.

Pientere kleuters kunnen ongewenst gedrag vertonen als hun potentie niet wordt gezien en ze zich onvoldoende uitgedaagd voelen. In deze lezing krijg je kennis waardoor je kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong eerder kunt herkennen.

Als je begrijpt wat een pientere kleuter nodig heeft kun je aanpassingen doen in je lesaanbod. In de lezing komen ook praktische handvatten voor in de klas aan bod, waar je de volgende dag al mee aan de slag kunt.

Veel meertalige kinderen vinden het lastig om spontaan tot doen-alsofspel te komen. Tegelijkertijd weten we hoe belangrijk dit is voor de ontwikkeling van taal, zelfregulatie en sociale vaardigheden. In deze interactieve sessie ontdek je hoe bewegingsversjes en stapelversjes kunnen fungeren als krachtige impulsen voor fantasiespel.

Je ervaart hoe symbolische bewegingen kinderen spelhandelingen laten oefenen en hoe een gezamenlijk beleefd versje kan uitgroeien tot rijke spelverhalen in de speelhoeken. Deze aanpak is niet alleen waardevol voor kinderen die moeite hebben om tot spel te komen, maar biedt ook nieuwe inspiratie aan kinderen met een rijke fantasiewereld.

Aan de hand van praktische voorbeelden uit het onlangs verschenen boek Spelprikkels krijg je concrete handvatten om spelkansen te herkennen en kinderen spelenderwijs te begeleiden naar rijker en langduriger doen-alsofspel.

Bij kinderen die gezond opgroeien, zonder belemmeringen, gaat spelen vaak vanzelf. Maar wat nu als er sprake is van een fysieke of verstandelijke beperking, een stoornis of omstandigheden van buitenaf die het spelen bemoeilijken? Hoe herken je dat een kind zich anders ontwikkelt in zijn spel?

De speelwerelden van Vermeer vormen het uitgangspunt van deze workshop. Je ontdekt hoe kinderen binnen de verschillende speelwerelden spelen en leert deze niet alleen herkennen, maar ook zelf ervaren. Want juist door het zelf te ervaren, merk je wat het betekent om werkelijk aan te sluiten bij het spel van een kind.

Vanuit deze ervaring onderzoek je hoe je het spelende kind op het juiste niveau kunt ontmoeten. Met behulp van verschillende spelbegeleidingstechnieken leer je afstemmen op wat het kind op dat moment laat zien en aankan. Zo kun je het kind vanuit zijn eigen mogelijkheden uitnodigen om een volgende stap te zetten in zijn spelontwikkeling, met ruimte voor plezier, eigenheid en verwondering.